Rynek papieru w dobie cyfryzacji

Chiny i Stany Zjednoczone to dwóch największych światowych producentów papieru. Choć w USA produkcja tego surowca spadła w ostatnich dziesięcioleciach, w Chinach osiągnęła rekordowy wręcz poziom 117 milionów ton w 2020 r. To niemal dwukrotnie więcej niż cała produkcja amerykańska w tym okresie.

Z uwagi na postępującą cyfryzację oraz zmiany zachowań konsumentów wynikające z większej świadomości ekologicznej, przemysł papierniczy odnotował spore zmiany na przestrzeni minionych dekad. Wystarczy wspomnieć, że jeszcze 20 lat temu papier gazetowy stanowił 12 proc. światowej produkcji papieru i tektury. Zakrojona na coraz szerszą skalę cyfryzacja spowodowała, że jego udział w światowej produkcji spadł do zaledwie 4 proc. Ucierpiała także globalna produkcja papieru do drukowania i pisania. Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja na rynku opakowań papierowych, które w erze cyfrowej prosperują zaskakująco dobrze. 

Zdjęcie autorstwa Brett Sayles z Pexels 
 

Według danych zgromadzonych przez portal Statista, światowy rynek celulozy i papieru w 2021 r. był wart około 351,53 mld USD. Jednocześnie przewiduje się, że do roku 2029 roczna stopa wzrostu (CAGR) tego sektora przemysłu uplasuje się na poziomie 0,72 proc. i osiągnie wartość około 373 miliardów USD.

Rosnące zapotrzebowanie na usługi typu e-commerce i realne obawy dotyczące zanieczyszczenia środowiska będącego efektem nadmiernego stosowania opakowań z tworzyw sztucznych, w dalszym ciągu będą napędzać produkcję opakowań z papieru. Stosunkowo ostrożne szacunki mówią, że globalny popyt na tekturę opakowaniową (najczęściej używany rodzaj papieru na świecie), do 2032 r. wzrośnie nawet o 27 proc., osiągając tym samym poziom 226 mln ton.

 

Wyniki badań archeologicznych wskazują, że papier był prawdopodobnie znany już w 8 roku p.n.e., jednak za jego twórcę oficjalnie uznaje się Cai Lun. To właśnie ten skromny kancelista na cesarskim dworze, chcąc zastąpić niewygodne i kruche deszczułki w pałacowej bibliotece bardziej funkcjonalnym materiałem, postanowił wykorzystać surowce roślinne.  Działo się to około 105 roku n.e. Do Europy papier dotarł dopiero w XII wieku, a niemal 200 lat zmechanizowanej produkcji papieru zaowocowało znaczącymi zmianami w sieci informacyjnej na całym świecie.

Pierwszym krokiem w typowym procesie produkcji papieru jest wytworzenie masy celulozowej z wiórów drzewnych. Najczęściej używanymi gatunkami są drzewa iglaste, takie jak świerk i sosna, o smukłych, mocnych i elastycznych włóknach. Generalnie masa celulozowa, będąca surowcem do produkcji papieru, może być wytwarzana dwoma metodami, takimi jak roztwarzanie chemiczne lub roztwarzanie mechaniczne.

W zależności od wybranej metody stosuje się zazwyczaj dwa rodzaje włókien, czyli:

CIEKAWOSTKA: Papier można również produkować z makulatury poddanej procesowi dyspersji (np. ekologiczny papier bąbelkowy).

Oprócz bazowych włókien organicznych lub roślinnych, papier zawiera także szereg innych substancji niewłóknistych, wśród których można wymienić wypełniacze organiczne (skrobia ziemniaczana) i nieorganiczne (gips, kreda, talk), a niekiedy również barwniki lub hydrosulfit.

Zdjęcie autorstwa Mateusz Feliksik z Pexels 
 

Proces wytwarzania papieru przebiega zazwyczaj w trzech etapach, na które składa się:

Mielenie masy to najważniejszy etap produkcji (wtedy kształtują się późniejsze właściwości papieru), podczas którego specjalne noże rozgniatają surowiec, tną go, a potem wygładzają. W procesie przygotowania masy papierniczej dodaje się do niej klej, który zapewnia pożądany stopień zaklejania gwaratujący późniejszą odporność na szkodliwy wpływ cieczy.

Masa papiernicza trafia potem na specjalne sita, gdzie zostaje odwodniona. Spilśniająca się masa jest później walcowana, dzięki czemu włókna papieru odpowiednio się rozkładają. Taśma z włóknami trafia w końcowej fazie drugiego etapu do wyżymaka, który wyciska ze wstęgi papieru pozostałości wody. Następnie trafia do pras, gdzie ponownie jest odwadniana, prasowana i przenoszona na cylindry suszące, gdzie w temperaturze 120 stopni C wytapia się z niej żywica i odparowuje pozostałość wody. Ostatnim etapem produkcji papieru jest chłodzenie i zwijanie wstęgi w rolkę.

Proces produkcji papieru można prześledzić na załączonym poniżej materiale filmowym. 

Źródło: youtube.com/PaperOne
 

Pod pojęciem papieru kryje się wiele różnych produktów. W zależności od technologii produkcji oraz zastosowanych w niej materiałów i surowców, papier może mieć różny wygląd i trwałość, a co za tym idzie również użyteczność. Niektóre rodzaje papieru są dodatkowo uszlachetnione, dzięki czemu na rynku dostępny jest między innymi papier powlekany, papier kredowany czy papier parafinowany.

Papier można podzielić na postawie wielu różnych kryteriów, w tym ze względu na klasę, gramaturę, strukturę i zastosowanie. Istnieje siedem klas papieru, które decydują o finalnym przeznaczeniu produktu.

●   papier klasy I i II – najwyższej próby surowiec wykorzystywany do produkcji banknotów oraz ważnych dokumentów,
● papier klasy III – bezdrzewny przeznaczony do wieloletniego użytkowania i przechowywania,
●    papier klasy IV – przeznaczony na specjalistyczne druki,
●  papier klasy V i VI – charakteryzuje się ponadprzeciętną wytrzymałością dlatego znajduje zastosowanie w druku książek,
●   papier klasy VII – jest wykorzystywany przeważnie do druku gazetowego.

Ze względu na przeznaczenie papieru wyróżniamy papier drukowy, papier techniczny, papier pakowy, a także specjalistyczne wyroby papierowe, takie jak choćby papier do pieczenia czy papier ozdobny. 

Podział papieru ze względu na strukturę obejmuje między innymi takie produkty jak:

Obok papieru, na światowym rynku funkcjonują także różnorodne wyroby papierowe. Rozróżniamy wytwory papierowe i przetwory papiernicze.

Wytwory papierowe mają zazwyczaj postać arkusza lub wstęgi. Powstają na bazie włókien roślinnych, niekiedy z dodatkiem wypełniaczy, albo klejów. Przetwory papierowe to z kolei wytwory poddane dalszej obróbce (mechanicznej lub chemicznej), takie jak klejenie zszywanie, czy powlekanie. 

Wytwory papiernicze różnią się między sobą gramaturą, a co za tym idzie zastosowaniem. Do najpopularniejszych zaliczamy takie produkty jak:

Zdjęcie autorstwa Digital Bugguz Pexels 
 

Ze względu na swoje właściwości papier znajduje bardzo szerokie zastosowanie w branży opakowań. Z uwagi na stale rosnącą świadomośc ekologiczną, konsumenci coraz chętniej sięgają po opakowania przyjazne środowisku – biodegradowalne i takie, które można łatwo poddać recyklingowi. Sprawdź zatem, jak produkuje się torby papierowe.

Źródło: youtube.com/RCZrt

Rosnąca świadomość ekologiczna sprawia, że coraz więcej przedsiębiorców decyduje się na wprowadzenie do swojej działalności opakowań, które wywierają jak najmniejszy wpływ na środowisko naturalne, a jednocześnie zachowują kluczowe dla danego biznesu funkcjonalności. 

Opakowania z papieru idealnie wpisują się w koncepcję zrównoważonego rozwoju. Decydując się na takie rozwiązanie przedsiębiorca daje swoim klientom jasny sygnał, że troszczy się o planetę i jej dobrostan.

Przemysł papierniczy jest często określany jako „tradycyjny”, jednak biorąc pod uwagę kombinację zachodzących właśnie zmian technologicznych i demograficznych oraz obaw o kurczące się zasoby, jest pewne, że branża musi być gotowa na zmiany. 

Produkcja papieru i wyrobów papierniczych to bez wątpienia jedna z polskich specjalizacji przemysłowych. Do tej pory krajowe papiernictwo charakteryzowało się ponad przeciętnym tempem rozwoju. Niestety, głównie za sprawą kryzysu energetycznego, branża mierzy się z kilkoma problemami. Nie pomaga również wzrost kosztów surowca drzewnego, który może wynieść nawet 80 proc. do końca 2023 r. Małe spowolnienie, wzrost zapasów i spadek popytu może być równie dobrze skutkiem niestabilnej sytuacji geopolitycznej u naszych wschodnich sąsiadów. Pozytywne prognozy mówią jednak same za siebie. Globalna produkcja papieru przeżywa prawdziwe post pandemiczne ożywienie. 

Nie ulega natomiast wątpliwości, że pod względem charakteru i tempa transformacji, jakich obecnie doświadczamy, sposób zarządzania gospodarką leśną, a tym samym produkcją papieru jawi się jako poważne wyzwanie na wielu płaszczyznach. Co to oznacza to w praktyce? Już niedługo na pewno się tego dowiemy.

Zdjęcie autorstwa Asya Vlasova z Pexels